Side’de Herakles Kapısı ve anıtsal kent aksı gün yüzüne çıkarıldı

Türkiye

Yaklaşık 390 metrelik b Caddesi’nde tamamlanan kazılar, antik kentin Roma döneminden Geç Antik Çağ’a uzanan dönüşümünü yeni bulgularla ortaya koydu

Side Antik Kenti’nde sürdürülen arkeolojik çalışmalar, kentin yüzyıllar boyunca geçirdiği dönüşümün yeni izlerini gün ışığına çıkardı. Geleceğe Miras Projesi kapsamında yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nde tamamlanan kazılarda üç anıtsal giriş tespit edilirken, bunlar arasında Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmalarıyla dikkat çeken Herakles Kapısı öne çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, çalışmaların Side’nin Roma döneminden Geç Antik Çağ’a uzanan tarihinin anlaşılması açısından önemli sonuçlar verdiğini belirtti. “Side'de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık. Yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi'nde tamamladığımız kazılar, Side'nin Roma'dan Geç Antik Çağ'a uzanan dönüşümüne ilişkin önemli izler ortaya koydu” diyen Ersoy, bulunan mimari unsurların farklı dönemlerde yeniden kullanıldığına dikkat çekti.

Herakles’in On İki İşi kapının kabartmalarında

Kazılarda b Caddesi’nin kuzeyinde, MS 2. yüzyılda doğu-batı yönünde uzanan bir stoa ile bunun gerisinde çok sayıda mekan belirlendi. Roma dönemindeki mimari düzenin izlerini taşıyan söve ve eşik taşlarının yanı sıra stoa üzerinde batıdan doğuya doğru Batı Kapısı, Herakles Kapısı ve Kuzey Hamamı Kapısı olarak adlandırılan üç anıtsal giriş ortaya çıkarıldı.

Bunlardan Herakles Kapısı, bezemeleriyle özel bir önem taşıyor. Kapıda Herakles’in On İki İşi’ni anlatan kabartmaların yanı sıra Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirlerinin bulunduğu kasetler yer alıyor.

Kabartmaların MS 3. yüzyılın başlarına tarihlendiği, ancak Herakles Kapısı’nın daha sonraki bir dönemde inşası sırasında devşirme malzeme olarak yeniden kullanıldığı belirlendi.

Ersoy, “Caddenin anıtsal girişlerinden Herakles Kapısı, Herakles'in On İki İşi'ni betimleyen kabartmaları Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirlerinin yer aldığı kasetleriyle öne çıkıyor” ifadelerini kullandı.

Kentin görünümü 5. yüzyılda değişti

Arkeolojik bulgular, b Caddesi’nin yalnızca Roma dönemindeki görünümünü değil, Side’nin Geç Antik Çağ’daki dönüşümünü de ortaya koyuyor. MS 5. yüzyılda caddenin kuzeyindeki geniş alan Piskoposluk Sarayı kompleksinin bir parçası haline geldi.

Bu değişim sırasında daha önce stoaya açılan girişlerin bir bölümü kapatılırken kuzey stoa üzerinde yeni anıtsal girişler oluşturuldu. Böylece güzergah, Doğu Kapısı üzerinden Side’ye ulaşanları karşılayan önemli bir kent aksına dönüştü.

Ersoy, “MS 5. yüzyılda Piskoposluk Sarayı kompleksiyle birlikte yeniden düzenlenen bu güzergah, Doğu Kapısı'ndan kente ulaşanları karşılayan anıtsal bir kent aksına dönüşmüş” dedi.

Side’nin çok katmanlı tarihi araştırılıyor

Kazılar, aynı kent alanının farklı dönemlerde nasıl değiştirildiğini ve eski yapı parçalarının yeni mimari düzenlemelere nasıl dahil edildiğini göstermesi bakımından da önem taşıyor. Roma dönemine ait kabartmaların yüzyıllar sonra Herakles Kapısı’nda yeniden kullanılması, Side’nin çok katmanlı kent dokusunun somut örneklerinden birini oluşturuyor.

Çalışmaların Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdüğünü belirten Ersoy, “Side'nin çok katmanlı tarihini ortaya çıkarmaya, korumaya ve geleceğe taşımaya devam ediyoruz. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz ile kazı heyetimize ve bu kıymetli çalışmada emeği geçen herkese teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.