Saray merdivenindeki Osmanlı figürleri yeniden gündemde

Uluslararası

Paleis Het Loo’daki sergi, 17. yüzyıl duvar resminin restorasyonunu ve Osmanlı’nın Avrupa’daki diplomatik izlerini görünür kılıyor

Paleis Het Loo’da 17 Nisan’da açılacak “Büyük Merdiven, Duvarlar Konuşabilseydi” sergisi, sarayın kalbinde yer alan anıtsal duvar resmini yeniden gündeme taşıyor. Ziyaretçiler, Hollanda’nın en büyük ikinci duvar resmi kabul edilen eserin restorasyon sürecini yakından izleme fırsatı bulacak. Osmanlı İmparatorluğu’ndan erkek figürlerini de içeren sahneler, serginin dikkat çeken unsurları arasında yer alıyor.

Eser, 17. yüzyılda Kral ve Stadthouder Willem III’ün siparişiyle hazırlanmış, daha sonra Kraliçe Wilhelmina’nın talimatıyla özgün tasarımına uygun biçimde restore edilmişti. Paleis Het Loo’nun merkezindeki görkemli merdiveni çevreleyen resim, yalnızca mimari bir unsur değil, aynı zamanda dönemin siyasi ve kültürel dünyasını yansıtan büyük bir sahne olarak değerlendiriliyor.

Büyük Merdiven’in katmanlı tarihi

Otuz altı geniş basamaktan oluşan merdiven boyunca duvarlar ve tavan, zengin bir ikonografiyle kaplı. Papağanlar, çiçek çelenkli vazolar ve korkuluğun ardından izliyormuş gibi görünen figürler, ziyaretçiyi yukarı doğru ilerlerken adeta başka bir dünyaya taşıyor. Tasarımın Fransız iç mimar Daniel Marot’a, uygulamanın ise saray ressamı Robert Duval’a ait olduğu belirtiliyor.

Yüzyıllar boyunca Oranjeler hanedanı ve saray ziyaretçileri bu merdivenden geçti. Duvar resmi de bu geçişlere sessizce tanıklık eden bir dekor değil, sarayın temsil gücünü pekiştiren bir gösteri unsuru olarak tasarlandı.

Restorasyonun arkasındaki neden

Bugün eserin yeniden gündeme gelmesinin nedeni, zamanla sertleşip sararan vernik tabakasının tabloyu tehdit etmesi. Sergiyle birlikte restorasyon çalışmalarına başlanacak ve eski vernik dikkatli biçimde yenisiyle değiştirilecek.

Bu süreç, ziyaretçilere yalnızca bir sanat eserinin korunmasını izleme fırsatı sunmakla kalmayacak. Aynı zamanda 17. yüzyıldan günümüze uzanan bir tarih katmanını da görünür hale getirecek. Sergi 17 Nisan ile 30 Ağustos tarihleri arasında gezilebilecek.

Osmanlı figürleri dönemin güç dengesini yansıtıyor

Tarih araştırmacısı Mehmet Tütüncü, duvar resmindeki Osmanlı figürlerini dönemin diplomatik gerçekliğinin bir yansıması olarak yorumluyor. Ona göre bu sahneler, Karlofça Barışı sonrasında Avrupa ile Osmanlı arasındaki ilişkilerin görsel bir yankısını taşıyor.

Tütüncü, “Bu resimleri doğru okumak için Osmanlı’nın 17. yüzyıldaki diplomatik ve bilimsel gücünü bilmek gerekir… Bu merdiven sadece Hollanda tarihinin değil, Osmanlı ile Avrupa arasındaki diplomatik ilişkinin de sessiz bir belgesidir” diyor.

Lahey’de Osmanlı’dan kalan bir başka miras

Osmanlı’nın Hollanda’daki izleri yalnızca Paleis Het Loo’nun duvarlarıyla sınırlı değil. Lahey’deki Barış Sarayı’nda bulunan ve Osmanlı tarafından 1911’de hediye edilen Hereke halısı da yakın dönemde restore edilerek yeniden serildi.

Yaklaşık 160 metrekare büyüklüğündeki halı, 13 milyon 704 bin 480 Türk düğümüyle dokunmuş olmasıyla dikkat çekiyor. Uluslararası hukukun simgesel mekânlarından biri olan Barış Sarayı’nın Japon Salonu’nda yer alan halı, Osmanlı’nın uluslararası barış ve diplomasi anlayışının kültürel bir simgesi olarak kabul ediliyor.

Paleis Het Loo’daki duvar resimleri ile Lahey’deki Hereke halısı, farklı yüzyıllara ait iki ayrı eser olsa da aynı tarihsel hikâyeye işaret ediyor. Biri 17. yüzyılın güç dengelerini, diğeri ise 20. yüzyılın başındaki barış idealini hatırlatan sessiz tanıklar olarak varlığını sürdürüyor.

Resim: İlhan Karaçay