Türkiye’deki plajlar ilk kez uydu verileriyle haritalandırıldı

Türkiye

Bilimsel çalışma, 8.483 kilometrelik kıyı şeridinde 6.110 plajı kapsayan kapsamlı bir envanter ortaya koyuyor

Türkiye’nin üç tarafını çevreleyen denizlerdeki plajlar ilk kez bütüncül ve bilimsel bir yaklaşımla haritalandırıldı. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Coğrafya Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Muhammed Zeynel Öztürk öncülüğünde yürütülen çalışmada, uydu görüntüleri kullanılarak Türkiye’nin 8.483 kilometrelik kıyı şeridinde yer alan toplam 6.110 plaj tespit edildi.

Çalışma, Balıkesir Üniversitesi’nden Prof. Dr. Abdullah Soykan ve Ege Üniversitesi doktora öğrencisi Berkay Yılmaz’ın katkılarıyla gerçekleştirildi. Amaç, Türkiye kıyılarındaki doğal çeşitliliği ve plajların mekânsal dağılımını ortaya koyarak, kıyıların korunması ve sürdürülebilir kullanımı için sağlam bir veri tabanı oluşturmak.

İl bazında dağılım ve plaj özellikleri

Prof. Dr. Öztürk, plajların yalnızca sayısal olarak değil, il bazında dağılımı, uzunlukları ve fiziki özellikleriyle de incelendiğini belirtiyor. Uydu görüntüleri üzerinden yapılan analizlerle, plajların geçmişten bugüne nasıl değiştiği, üzerlerinde yapılaşma ya da turizm tesisleri bulunup bulunmadığı da değerlendirildi.

“Geçmiş uydu görüntülerini inceleyerek plajlar üzerindeki insan etkisini ortaya koymaya çalıştık. Yapılaşma var mı, turizm faaliyeti söz konusu mu, bunların tamamını haritaladık,” diyen Öztürk, iki yıl süren çalışmanın sonunda kapsamlı bir tabloya ulaştıklarını ifade ediyor.

Bölgelere göre farklılıklar dikkat çekiyor

Araştırma, Türkiye’nin coğrafi yapısının plajların niteliğini doğrudan etkilediğini de gösteriyor. Batı Anadolu’da plaj sayısı yüksek olsa da bu plajların çoğu kısa uzunluklara sahip. Ege Bölgesi’nde dağların kıyıya dik uzanması, kıyı çizgisini girintili çıkıntılı hale getirirken, plajların da çok sayıda ama farklı büyüklüklerde olmasına yol açıyor. Karadeniz kıyılarında ise dağların denize paralel uzanması, daha geniş ve uzun plajların oluşmasını sağlıyor.

Türkiye’nin en uzun plajı Sakarya’da

Çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de Türkiye’nin en uzun plajının Sakarya’da bulunması oldu. Akarsularla birbirinden ayrılan üç plajdan oluşan bu alanın ortalama uzunluğu yaklaşık 18 kilometre olarak ölçüldü. Öztürk, bu sonucun araştırma ekibi için de şaşırtıcı olduğunu belirtiyor.

Karadeniz için turizm vurgusu

Araştırmada, deniz turizmi denildiğinde Ege ve Akdeniz’in ön planda olduğu, ancak Karadeniz kıyılarının da önemli bir potansiyel barındırdığına dikkat çekiliyor. Öztürk’e göre Karadeniz, plaj yapısı ve doğal özellikleriyle deniz turizminde daha fazla değerlendirilmesi gereken bir bölge.

Açık erişimli bilimsel kaynak

Çalışma, Kasım ayında Turkish Journal of Earth Sciences dergisinde yayımlandı. Makale ve veriler açık erişim olarak paylaşılırken, araştırmanın ileride yapılacak kıyı planlamaları ve akademik çalışmalar için önemli bir referans oluşturması hedefleniyor.

Prof. Dr. Öztürk, “Türkiye’deki tüm plajları ilk kez bu ölçekte haritalandırarak önemli bir bilgi eksikliğini giderdik. Bu veriler, plajlar üzerinde yapılacak her türlü bilimsel ve planlama çalışmasını kolaylaştıracak,” değerlendirmesinde bulunuyor.

Resim: © AA