Avrupa 27 yıl sonra tam Güneş tutulmasına hazırlanıyor

Uluslararası

12 Ağustos’taki tutulma Grönland, İzlanda ve İspanya’dan izlenebilecek, yaklaşık 15 milyon kişi tam tutulma kuşağında yer alacak

Kuzey Yarımküre’nin bir bölümü 12 Ağustos’ta nadir görülen bir gökyüzü olayına sahne olacak. Ay’ın Dünya ile Güneş arasına girerek Güneş’i tamamen örtmesiyle oluşacak tam Güneş tutulması, Arktik bölgeden başlayarak Grönland ve İzlanda üzerinden İspanya’ya uzanan dar bir kuşakta gündüzü kısa süreliğine geceye çevirecek.

Tutulma, 1999’dan bu yana Avrupa anakarasından görülebilecek ilk tam Güneş tutulması olması nedeniyle ayrıca önem taşıyor. Tam tutulma kuşağının dışında kalan Avrupa’nın büyük bölümünde ise Güneş’in önemli bir kısmının örtüldüğü parçalı tutulma izlenebilecek. Türkiye, tutulmanın görülebileceği bölgenin dışında kalacak.

Tam tutulma iki dakikadan uzun sürecek

NASA verilerine göre tutulmanın en güçlü evresi yaklaşık 17.46 UTC’de gerçekleşecek. İzlanda’nın batısında, Kuzey Atlantik üzerindeki en uygun noktada tam tutulma 2 dakika 18 saniyeye kadar sürecek.

En geniş bölümünde yaklaşık 294 kilometreye ulaşan tam tutulma kuşağı, Arktik bölgedeki bazı uzak alanların ardından Grönland’ın doğusunu, İzlanda’nın batı ve kuzey kesimlerini, Kuzey Atlantik’i ve İspanya’nın kuzeyini geçecek.

Reykjavik, León, Zaragoza, Bilbao ve Valencia ile Balear Adaları’nın bazı bölümleri tam tutulmanın izlenebileceği yerler arasında bulunuyor. İspanya’da tutulma, gün batımından kısa süre önce batı ufkunda gerçekleşecek.

Yaklaşık 15 milyon kişi tam tutulma kuşağında yaşarken, parçalı tutulmanın da hesaba katılmasıyla yaklaşık bir milyar insan gökyüzü olayını en azından kısmen görebilecek. Madrid ve Barcelona tam tutulma kuşağının hemen dışında kalmasına rağmen bu kentlerde Güneş’in yaklaşık yüzde 99’u örtülecek.

İzlanda için yüzyılın tek tam tutulması

12 Ağustos’taki olay, İber Yarımadası’nda bir asrı aşkın süredir gerçekleşen ilk tam Güneş tutulması olacak. İzlanda açısından ise daha da özel bir tarih söz konusu. Ülke, içinde bulunduğumuz yüzyılda başka bir tam Güneş tutulmasına tanıklık etmeyecek.

Gökyüzü olayının nadirliği, özellikle İzlanda ve İspanya’daki gözlem noktalarına yönelik turistik talebi de artırmış durumda. Oteller ve kiralık araçlarda aylardır yoğun rezervasyon görülürken, bazı kruvaziyer şirketleri de tutulmanın izlenebileceği rotalara özel seferler planladı.

Bilim insanları Güneş’in koronasını inceleyecek

Tam Güneş tutulmaları yalnızca görsel bir doğa olayı değil, bilimsel araştırmalar açısından da önemli fırsatlar sunuyor. Güneş’in normal şartlarda parlak ışığı nedeniyle görülmesi güç olan dış atmosferi, yani korona, tam tutulma sırasında gözlemlenebilir hale geliyor.

NASA tarafından desteklenen araştırma ekipleri, Ay’ın gölgesini yüksek irtifada uçan bir araştırma uçağıyla takip etmeyi planlıyor. İzlanda’dan fırlatılacak bilimsel balonlarla da ani karanlığın atmosfer üzerindeki etkileri incelenecek.

NASA’nın tutulma programı yöneticisi Kelly Korreck, “Dünya’dan tam Güneş tutulması sırasında sahip olduğumuz bu benzersiz bakış açısı sayesinde bilim insanları Güneş’in koronasını, Güneş Sistemi’nin başka hiçbir yerinden mümkün olmayan bir şekilde inceleyebiliyor” diyor.

Araştırmalarda görev alan Amir Caspi ise Güneş’in sürekli değiştiğine dikkat çekerek, “Her tutulma farklı. Bu nedenle daha önce görmediğimiz şeyleri görebiliriz” değerlendirmesinde bulunuyor.

Güneş’e çıplak gözle bakılmamalı

Uzmanlar, tam tutulmanın çok kısa süren bütünüyle karanlık evresi dışında Güneş’e doğrudan bakmanın güvenli olmadığını özellikle vurguluyor. Normal güneş gözlükleri yeterli koruma sağlamıyor.

NASA, ISO 12312-2 uluslararası güvenlik standardına uygun tutulma gözlüklerinin kullanılmasını veya iğne deliği projektörü gibi dolaylı gözlem yöntemlerinin tercih edilmesini öneriyor. Fotoğraf makineleri, teleskoplar ve dürbünler için de uygun güneş filtrelerinin kullanılması gerekiyor.

Tutulma turizmi İzlanda ve İspanya’yı hareketlendirdi

İzlanda, tutulmayı turistik ve bilimsel etkinliklerle değerlendiriyor. Snæfellsnes Yarımadası’ndaki Hellissandur’da 11-15 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen Iceland Eclipse festivali, canlı müzik programlarını bilim insanları ve astronotların katıldığı etkinliklerle birleştiriyor.

İzlanda ile İspanya arasındaki tutulma kuşağına yönelik kruvaziyer seferleri de planlanırken, iki ülkedeki turizm kuruluşları ziyaretçiler için gözlem rehberleri hazırladı.

Gökyüzü meraklıları aynı gece ikinci bir doğa olayını da izleme fırsatı bulacak. Perseid meteor yağmurunun en yoğun dönemi 12-13 Ağustos gecesine denk geliyor.

Bir sonraki tam Güneş tutulması 2 Ağustos 2027’de gerçekleşecek ve İspanya’dan başlayarak Kuzey Afrika ile Orta Doğu’nun bazı bölgelerinden izlenebilecek.